Diyarbakır Çınar Tarihi ve Turistik Yerleri ~ Tarihi ve Turistik Yerler

Diyarbakır Çınar Tarihi ve Turistik Yerleri

zerzevan kalesi
Çınar’ın tarihi dokusu
Çınar ilçesinin tarihçesi, Diyarbakır İli tarihçesine paralel bir durum arz eder. İlçe birçok uygarlığa yerleşim merkezi olmuştur. İlçedeki bazı köy isimlerinden İlçemizin çok eski bir yerleşim biri­mi olduğu ortaya çıkmaktadır. İlçemize bağlı ‘Huri-Hurik’ (Sırımkesen Köyü) ile Beneklitaş Köyüne doğru geçit veren ‘Bestahuriyan’ (Huri­ler Deresi)’nin Milattan önce 1500 – 3000 yılları arasında bu yöreye egemen olan ‘Huri Devleti’ zamanından izler taşıdığı anlaşılmaktadır. Yöreye sonraları Mitaniler, M.Ö. 1250’lerde ise Asurların egemen ol­dukları anlaşılmaktadır. Yöre, daha sonra Med’ler, Persler, Makedonya, Selevkoslar ve Partların egemenliğine girmiştir. M.Ö.3. yüzyılda Roma egemenliğine girmiş ve Roma egemenliği, M.S.4.yüzyıla kadar sürmüştür. Hazreti Ömer döneminde 639 da İslam Egemenliğine, 1085′te Sultan ‘Berkyaruk’ zamanında Selçukluların egemenliğine girdi. Daha sonra İnaloğulları, Artukoğulları ve Eyyubilerin Egemenli­ğinde kalan yöre daha sonra Anadolu Selçukları, İlhanlı ve Timur ege­menliğine girdi. Yönetimi Timur’dan alan Akkoyunlular 1502 de Safavi Hükümdarı Şah İsmail’e yenilince, yörenin hâkimiyeti Safevilere geç­tiyse de halk bu hâkimiyeti tanımayıp Yavuz Sultan Selim’e bağlılık­larını belirtti. Çaldıran Seferinden sonra 1515 te Osmanlı İmparator­luğuna bağlanan bölgede 1.Dünya Savaşından sonra düşman işgali olma­mıştır. Cumhuriyetin ilk yıllarında     Diyarbakır merkeze bağlı şirin bir köy olan Çınar 23 Haziran 1937 yılında, 3223 sayılı kanun ile bağım­sız ilçe haline gelmiştir. Önceleri adı Melkis olup merkezi daha son­ra Hanakpınar Köyü yakınlarına taşınan ilçenin, 1937 den önce adı ‘Akpınar’ ve ‘Hanakpınar’ olarak bilinmekteydi. İlçe 1939 -1950 arasında Bulgaristan ve Kudüs’ten gelen göçmenlerin bölgeye yerleşmele­ri ile büyümüş ve gelişmeye başlamıştır. 2012 yılı nüfus sayım sonuçlarına göre, nüfusu 67.008 köy sayısı 92′yi bulan ilçe, Diyarbakır İlinin şirin ilçele­rinden biri olmuştur. İlçemizin geçmişini simgeleyen belli başlı ta­rihi eserler Pir İbrahim mağarası, Kale’i Zerzevan, Hıdır kalesi ile Güzel şeyh kasrı’dır.

Çınarın Tarihini Aydınlatacak Mekanlar
1-İlçeye bağlı Hur-Hurik (Sırımkesen köyü) ile bu köyün batısına düşen ve Beneklitaş Köyüne doğru geçit veren Bestahuriyan (Huriler deresi) M.Ö. hüküm süren Huri Devletinin bir yerleşim merkezi olduğu sanılmaktadır.
2-Keza Asurlular zamanında Toşhan-Toşhana adıyla anılan bir şehir olduğu biliniyor. Bu şehrin İlçenin kuzey doğusunda yer alan Altınakar köyü civarında Tavşantepe adı verilen höyük olduğu sanılıyor.
3-İlçenin güney doğusunu ile doğusunu kaplayan Kikan ovasının da adını Asur Krallıklarından Kikia’nın adından aldığı tahmin ediliyor.
4-Karacadağın güney tarafı Mahal-Mitanan (yani Mitinaların yeri ve yurdu) adını taşır ki halk arasında Mahal Metinan diye söylenir. Buradan hareketle bu yörenin de Mitanni’lerin bir yerleşim merkezi olduğu söylenebilir.
5-ilçeye bağlı aşağı konak ile S.Şeyhmus arasında bulunan Harabe halin de bulunan ve KELE diye anılan bu yer bir tepenin başındadır. Mağaralardaki evleri ve çeşme olarak kullanılan su mağaralarıyla geçmişte yaşanmış halkın yaşam mücadelesi göz önündedir. Tarihe ve rivayete göre Akgül aşiretinin ilk kuşağının yaşanmış yer olarakta anılmaktadır. Ya da ilk kuşak lideri ali Gore (Gorê) olarakta anılmaktadır.
Çınarın tarihi eserleri
1-Süleyman Ağa Mağaraları: Aşağıkonak köyü yakınlarında Göksu çayı kenarında halk arasında Karaçay denilen bölgededir. Kayalık olan yüksek bir dağ oyularak odalar açılmıştır.2000 yıl öncesi izlerini taşımaktadır. Rivayete göre burada Süleyman Ağa adında birinin oturduğundan Süleyman ağa mağaraları denilmektedir.
2-Şikeftan Mağaraları: Aşağıkonak köyü yakınlarında Göksu çayı kenarındadır. Süleyman Ağa mağaraları tipinde olup, aynı döneme aittir.
3-Kale-İ Zerzevan Diyarbakır-Mardin Karayolu üzerinde olup, Demirölçek köyünün 1 Km. yakınındadır. Çevrenin en yüksek tepesi üzerinde kurulmuştur. Eskiden yer yer 70 metre yüksekliğinde surlarla çevrili olan Kaleden günümüze sadece kalenin ve konutların yıkılmış duvarları kalmıştır. Genel olarak Silifke’deki uzunca burç yerleşimini anmaktadır. Kalede yaşayanların içme suyu ihtiyaçlarını karşıladıkları Diyarbakır-Mardin Karayolu kenarında geçen dereye inen yeraltı tüneli kapanmıştır. İpek yolu üzerinde kurulan bu kalenin Karakol görevi gördüğü tahmin edilmektedir. Kalenin ve surların taş boyları 2 metre, dar kenarları ise yarımşar metrelik dikdörtgen bloklardır. Ama çevre de yaşayan vatandaşlar yapılarda kullanmak üzere bu taşları götürmektedirler.
4-Aktepe Minaresi Aktepe köyündedir. Osmanlı döneminde kaldığı tahmin edilmektedir. Külahı olamayan kesme taştan minarenin ait olduğu caminin birkaç kenar duvarı da yanında bulunmaktadır. Diyarbakır Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Müdürlüğünce tescili yapılmıştır.
5-Mardin yolu üzerinde bulunan göksü barajının alt kısmında bulunan H.kale mağarası çınarın en büyük ve uzun mağarasıdır. Aynı zaman Akgül aşiretinin köyünün karşısında bulunan mağara onların bir köyünün karşısında olmasından dolayı onların köy ismi olan jüşnehamke mağarası olarakta anılmaktadır.
Höyükler
1-Pornag Höyüğü: Beşpınar Köyü Murat taşı (Pornag) mezrasındadır. Yüksekliği fazla olmayan ama geniş bir alan kaplayan höyük hakkında kesin bir bilgi yoktur, Höyüğün toprağından faydalanmak isteyen köylülerce yapılan kazılarda çanak ve çömlek parçalarına ve sikkelere rastlanmışlardır. Höyük Diyarbakır Kültür ve Tabiat varlıklarını Koruma Müdürlüğünce Arkeolojik Sit alanı olarak tescili yapılmıştır.
2-Kazık tepe(Qazixtepe) Höyüğü: Kazık tepe Köyündedir. Uzaktan bakıldığında bir piramidi andıran bir görünüşe sahiptir. Höyük hakkında kesin bir bilgi yoktur. Höyük Diyarbakır Kültür ve Tabiat varlıklarını Koruma Müdürlüğünce Arkeolojik Sit alanı olarak tescili yapılmıştır.
3-Şığre-Tepe(Şixretepe): Tekkaynak köyündedir.. Pornag Höyüğü biçimindedir. Tepe hakkında kesin bir bilgi yoktur.
4-Tavşantepe Höyüğü: Altınakar köyü yakınındadır. Pornag Höyüğüne benzemektedir. Höyük hakkında kesin bir bilgi yoktur. Höyük Diyarbakır Kültür ve Tabiat varlıklarını Koruma Müdürlüğünce Arkeolojik Sit alanı olarak tescili yapılmıştır
5-İncirtepe(Tilarab) Höyüğü: Pornag ve Tavşantepe Höyüğüne benzemektedir. Höyük hakkında kesin bir bilgi yoktur. Höyük Diyarbakır Kültür ve Tabiat varlıklarını Koruma Müdürlüğünce Arkeolojik Sit alanı olarak tescili yapılmıştır.
6-Aktepe Höyüğü: Aktepe Köyündedir. Pornag,Tavşantepe ve İncirtepe Höyüklerine benzemektedir. Höyük hakkında kesin bir bilgi yoktur. Höyük Diyarbakır Kültür ve Tabiat varlıklarını Koruma Müdürlüğünce Arkeolojik Sit alanı olarak tescili yapılmıştır. Pornak, Tavşantepe, İncirtepe ve Aktepe Höyükleri aynı hizada olduklarından eskiden haberleşme aracı olarak ta kullanıldığı düşünülebilir.

Kaynak: http://cinar.bel.tr/cb/cinar-tarihi (daha fazla bilgi için adresi ziyeret ediniz)
Fotograf: http://www.cinar.gov.tr/FotoGaleri/FotoGaleri/FotoGaleri.aspx
Puanlama:

0 yorum:

Yorum Gönder

Kayıtsız kullanıcılar anonim seçeneği ile yorum yapabilirler.Unutmayın yorumlarınız yönetici onayından geçecektir.