Aydın İncirliova Tarihiyerleri Eserleri Ve Turistlik Mekanları ~ Tarihi ve Turistik Yerler

Aydın İncirliova Tarihiyerleri Eserleri Ve Turistlik Mekanları

İncirliova Tarihi


Aydın, tarih ve medeniyetin izlerini taşıyan,dünyanın az rastlanır yerlerinden biridir. Tarihin çeşitli dönemlerindeki değişik kültür birikimlerinin, açık bir müzesi durumundadır. Incirliova’nın tarihide Aydın tarihi ile bir bütünlük arz eder.

Incirliova tarih boyunca çok el değiştirmiştir.Fakat bunlar arasında Incirliova’ya uzun yıllar egemen olan, Türkler olmuştur. M.Ö XIII. Yüzyılda, bölgeden Hitit egemenliği kalkınca, sırasıyla, Frigler, Lidyalılar, Ionlar, Persler, Büyük Iskender, Romalılar; Bizanslılar egemen olmuşlardır.Bu medeniyetlerle ilgili, geniş kapsamlı kazı ve araştırmalar yapılmamıştır.Karabağ, Erbeyli ve Ömerbeyli köylerinde adları bilinmeyen tarihi kalıntılara rastlanmaktadır.

Incirliova; 1400’lü yıllarda Ahiler döneminde gelen bir grup insan tarafından, Sarayçukuru ( Kazmaçukuru) mevkiinde kuruldu. Incirliova’yı kuran bu insanlar Madanoğlu ailesinden gelmektedir.

Buraya yerleşenler zamanla çevreye yayılmışlardır.Yerleşim yeri olarak seçilen bu yer, çok sulak bir yer olduğundan adına Karapınar denilmiştir.

Hicri 1266-Miladi 1850 tarihinden 1867 tarihine kadar Aydın Iline bağlı kasabalar Tire,Birgi,Ödemmiş,Karapınar,Kuyucak bunlardan bazılarıdır.

Incirliova’nın asıl gelişimi, Aydın-Izmir Demiryolu yapımı sırasında başlamıştır. Amerikan iç savaşı başlaması nedeniyle Ingiliz Tekstil Sanayisinde ortaya çıkan pamuk darlığı için yeni üretim alanları aranmış ve Batı Anadolu’daki ovalarda pamuk üretilebileceği görülmüştür. 1853 yılında bir Ingiliz iş adamının ( tarihi eser uzmanı olduğu söylenir) Aydın vilayet sınırları içinde yeni teknolojinin uygulandığı Çırçır ve yağ fabrikaları kurarak, işletmeye başladılar. Bu işletmelere olan iş gücü ihtiyacını gidermek için dışarıdan bu bölgelere göç arttı. Nüfusu hızla artan Incirliova 1867 yılında nahiye, 1898 yılında belediye olmuştur. Ilk belediye başkanı Rum asıllı Anistas Efendi’dir O yıllarda gayri-müslimlerin sayısının  artması neticesi şu anki belediye sinemasının olduğu yerde, Kilise binası yapılmış, mezarlık olarak kilisenin ön tarafı kullanılmıştır.

Incir ve pamuk alanlarının artması, bataklıkların zamanla kurumasına yol açmış, şehir içindeki hamam ve değirmende kullanılmak için, yöre halkından olan Ürgüp’ lü Hacı Mehmet Efendi’nin öncülüğünde Ikizdere çayı mezrasından su getirmişlerdir. Içme suyunu da aynı yerden beton künklerle, yeraltından iki ayrı mahalleye taşımışlardır. Buralara birer çeşme yapılmıştır. Ilk Çeşme aşağı mahallededir. Dibektaşı mevkiindeki ikinci çeşme 1894 tarihinde yapılmıştır. Bu çeşmenin kitabesinde < yazısı ile Rumi 1310 ( 1894 Miladi ) tarihi yer almaktadır. Bu Çeşme 1976 yılında Belediye tarafından restore edilmiştir. 1913 Yılları sonlarına doğru; Incirliova’dan Nazmi Topçuoğlu, Umurlu’dan Kazım Nuri Çörüş,  Erbeyli’den Ahmet Sarı ve arkadaşları bulundukları yöredeki yabancı Tüccarların, yerli üreticileri ezmelerini önlemek için kooperatif kurmuşlardır. Daha sonra Ege Bölgesi üreticilerini kooperatifçilik ilkeleri doğrultusunda örgütleyen bu ilk kuruluşlar, Milli Aydın Bankasının bir kolu olarak <>  ismiyle 21 Ağustos 1915 tarihinde A.Ş çatısı altında birleştirilmiş ve bu tarih bugün TARIŞ’in kuruluş günü olarak kabul edilmiştir.

Kurtuluş Savaşında Incirliova

I.  Dünya Savaşından yenik çıkan Osmanlı Devleti, Itilaf Devletleri tarafından tarih sahnesinden bütünüyle silinmek istendi. Sevr Antlaşması ile bir araya gelen Itilaf Devletleri, Ege Bölgesini savaşa sonradan katılan Yunanistan’a verdiler. Yunanlılar 19 Mayıs 1919’da Izmir’ e çıktılar ve üç koldan Anadolu’ ya yürüyen Yunanlıların Güney kanadının hedefi Aydın?dı. Bunun için önce 22 mayısta Selçuk’u 26 mayıs’ta Germencik ve Incirliova'yı 27 mayıs’ ta da Aydın'ı işgal ettiler ve Nazilli’ ye kadar ilerlediler. Menderes nehrinin kuzeyini Yunanlılar, güneyini de Italyan’lar işgal etmişti. Incirliova’nın işgalinde Yunanlılar, Istiklal Mahallesinde karakol kurmuşlardı. Işgal sonrası yerli halk evlerinden dışarı çıkamaz olmuştu. İncirliova’ da Rum nüfusunun fazla olmasından Yunanlılar büyük cesaret alarak kasabayı yağma etmiş, direnenlere büyük eziyetler vermiş, insanlar boğazlanmıştı. Incirliova halkı, erkeği, kadını, çoluğu çocuğuyla işgale boyun eğmemişti. Işgal süresince Yunanlılara sürekli karşı koymuşlardır. Bu direniş hareketi karşısında Yunanlılar, güçlerini göstermek, yerli halkı sindirmek için incir bahçelerine gidenlerin yollarını kesmiş ve onlara işkence yapmıştır.Yunanlıların zulmünden kaçanlar, menderes nehrinin karşısındaki köylere çekilmişlerdir.

Erbeyli Baskını

Aydın ve Nazilliyi işgal eden Yunan Kuvvetleri, Anadolu’da başlayan işgale karşı hareketlerden çok tedirgindir. Muğla gönüllü müfreze kumandanı Bakırköylü Teğmen Kadri Bey, Yunan müfrezelerinin mevcutlarını, bunların nerede yatıp nerede kaldıklarını tespit etmiş, bunlar arasında baskına en elverişli yerin Erbeyli istasyonu olduğunu tespit etmiş, hazırlıklar başlamıştır. 20-21 Haziran 1919 gecesi, bir ağır makineli tüfek ve yetmiş kişilik kuvvetle, Erbeyli Istasyonu yakınındaki, Yunan askerlerinin bulunduğu hangarlara hücum ederek, düşmanla şiddetli bir çatışmaya girmiştir. Bir müddet sonra bizim müfrezenin arkasında da silahlar patlamaya başlıyor. Meğer oradaki işgal kuvvetlerinin bir kısmı Erbeyli köyünün içinde oturuyormuş silah sesi üzerine yetişip bizim güçleri arkadan iki ateş arasına alıyorlar. Makineli kullanan onbaşı vurulup şehit düşüyor. Erlerden birkaçı yaralanıyor. Ortalık aydınlanmadan çekilmenin daha hayırlı olacağını düşünen müfreze kumandanı, Makineli tüfek subayı ve erleri kuzeye dağ yönüne, diğerlerini de güneye ovaya gitmek suretiyle ikiye bölüyor. Müfreze kumandanı ile beraber ova istikametini tutanlar, Osmanbükü Gemisi ile Menderes Nehrini geçerek Çakmar çiftliğine ulaşıyorlar. Üç saat devam eden çatışma sonunda, bizim 7 şehit ve birkaç yaralımıza karşılık Yunanlıların ölü ve yaralı sayısı 70-80 kişi kadardır. Daha sonra Yunanlılar yaralı ve ölüleri trenle Aydın’a getirip Türk halkına göstermişlerdir. Aynı gün Erbeyli ve civarında ele geçirdikleri 72 Türk vatandaşı ile Germencik ve Incirliova’da silahsız vatandaşımızı öç almak için öldürmüşlerdir.

Incirliova halkının, bu karşı koyma hareketleri işgal süresince devam etmiştir.

Erbeyli baskınında şehit düşenlerin hatırasına, 21.06.1919’da bir anıt yaptırılmıştır. Anıt üzerinde ‘Arkadaş Anayurda saldıranlara ilk kurşun atan yiğitleri unutma, o yiğitler ki bu koşuğu okuyarak yurda canlarını armağan ettiler;

Öz Türk olan yağınına baş eğmez Özgürlüksüz Türk’e ülke gerekmez’ yazmaktadır.

Erbeyli baskınının ardından Incirliova ve köylerindeki halk büyük korkuya kapılarak dağlara doğru çekilmek zorunda kalmışlardır. Isafakılar Köyünden Durmuş Ali, halktaki korkuyu görünce, Arzular köyünden adam toplamış daha sonra diğer köylerden gelenlerle, Köylerde milli mücadelenin Incirliova’daki ilk adımlarını atmıştır. Köşk’e gidip Demirci Efeden silah istemiş, Demirci Efe den aldığı 30 kadar silahla Danişmentli Hacı Ahmet’in klavuzluğu ile Aydın Topyatağı?nı basmak vazifesini almış, bu baskını kısmen başarmış, iki gün sonra da Köprüovası yakınlarında düşmana baskın vermiş, onların maneviyatını bozmuştur. Ballı Kaya çevresindeki baskınlardan elde ettiği ganimetleri (ilaçlar, silahlar, sardalyalar) dağ yolundan katırlarla Nazilliye aktarmış, bu çevrede 50 kadar kızanı şehit olmuştur.

Atatürk’ün önderliğinde başlayan Istiklal Savaşında Yunanlılar, Ingilizlerin verdiği destekle kendilerine çok güveniyorlardı.  Fakat 26 Ağustosta başlayan Büyük Taarruzla geri çekilmeye kaçmaya başlamış, kaçarken her tarafı yakıp yıkmışlardır. Muharebeyi kaybeden Yunanlılar Izmir’e doğru kaçmaya başladılar. Yolda rastladıkları bütün hayvanlara kurşun sıkarak öldürüyorlardı. Incirliova’da, yakılmak felaketinden kurtulamadı. Kaçanların bir kısmı atlı bir kısmı da trenle kaçıyor her durakta Rumlar ve Yunan askerleri yakıp yıkıyor, öldürüyor ve ırza tecavüz ediyordu.  Bütün bu kabus dolu günler 7 Eylül 1922 günü Türk Ordusunun Aydın ve Incirliova’dan düşmanı temizlemesi ile son buluyor. Lozan Antlaşmasının ilanından sonra, Rumların boşalttığı yerlere Atatürk’ün emri ile Yunanistan sınırları içerisinde kalan Türkler (tüm mal ve gayrimenkullerini bırakmak mecburiyetinde kalarak)  yerleştirildiler. Bu ilk mübadeleden (değiş-tokuş) sonra Girit ve diğer adalardan da Incirliova’ya yerleşenler oldu.

1925 yılında Karapınar Idman Cemiyeti Kuruldu. Yine bu yıllarda Karapınar Incir Müstahsilleri Kooperatifi faaliyete geçti. Incirliova’da ilk banka 1927 yılında Itibar Bankası adı ile açıldı. 1929 yılında Belediye Başkanı Midillili Kadir Efendi zamanında meyve sebze hali yapıldı. 1930 yılında ilk elektrikle tanışıldı. Şu anda yapımı devam eden şehir hamamının olduğu yerde, elektrik gündüz 12 de veriliyor gece 23’te kapatılıyordu. Daha sonra 1950’de Şu anki Emniyet Müdürlüğü’nün karşısında Skoda Motorla çalışan elektrik makinesi geldi.  Bozdoğan baraj elektriği, 1960’dan sonra Koçarlı ve Germencik’ten önce Incirliova’ya geldi.

9 Ekim 1937’de Söke Ovasındaki manevraları izlemek için Atatürk trenle Incirliova’dan geçti. Demir yolu kenarındaki sıra sıra incir ağaçlarının güzelliğinden etkilenen Atatürk; “Burası neresi” diye sordu? Karapınar adını duyunca Incirliova isminin daha çok yakışacağını söyledi. Bunun üzerine;  Karapınar adının, geçen yıl isim değişikliği için belediye meclis kararı aldığını ve durumun Ankara’ya bildirildiği söylendi. Bakanlar kurulunun 1941-1942’de aldığı kararla Karapınar olan beldemizin ismi INCIRLIOVA olarak değiştirildi. 1938 yılında Incir çeşitliliğini ve üretimini artırmak amacı ile Erbeyli Incir Araştırma Enstitüsü kurulmuştur. II.Dünya Savaşı yıllarında tüm yurtta görülen kıtlık ve sefaletten Incirliova?da nasibini almış. Incirliova?da ekmek ve gaz yağı (Giritlili Mustafa Efendi Fırınından) Karne ile verilmiştir. Yine bu yıllarda savaştan kaçan bazı Alman vatandaşlarının  Incirliova Top Sahasında ve Aydın’da Türkler tarafından misafir edildiği söylenir.

Atatürk Anıtı

Incirliova’nın Kurtuluş Savaşı’ndaki hatıralarının sembolü olan bu anıt, 3 Haziran 1985 tarihinde Belediye Encümeni’nin aldığı kararla yaptırılmıştır. 9 Mart 1988 tarihinde zamanın Cumhurbaşkanı Kenan Evren tarafından açılmıştır. Bu anıtın en önemli özelliği,  her şeyi Türk yapımı olan Türkiye’deki ilk büyük anıt olmasıdır. Anıtı Marmara Üniversitesinden Prof. Tankut Öktem yapmıştır.

Incirliova’nın Ilçe oluşu

Incirliova 4 temmuz 1987 tarih ve 3392 sayılı kanun ile ilçe statüsüne kavuşmuştur. Ilçemizin ilk Kaymakamı Fevzi Güneştir.


Kaynak:http://www.incirliova.bel.tr/tarihi.aspx
Puanlama:

0 yorum:

Yorum Gönder

Kayıtsız kullanıcılar anonim seçeneği ile yorum yapabilirler.Unutmayın yorumlarınız yönetici onayından geçecektir.