Ülkemizde Unesco Dünya Ortak Miras Listesi


Bütün insanlığın ortak mirası olarak kabul edilen evrensel değerlere sahip kültürel ve doğal sitleri dünyaya tanıtmak, toplumda sözkonusu evrensel mirasa sahip çıkacak bilinci oluşturmak ve çeşitli sebeplerle bozulan, yokolan kültürel ve doğal değerlerin yaşatılması için gerekli işbirliğini sağlamak amacıyla UNESCO’nun 17 Ekim – 21 Kasım 1972 tarihleri arasında Paris’te toplanan 16. Genel Konferansında sorunun uluslararası bir sözleşme konusu yapılmasına karar verilmiş ve 16 Kasım 1972’de “Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına Dair Sözleşme” kabul edilmiştir.
Türkiye, bu sözleşmeyi 23 Mayıs 1982 tarihinde onaylanmış ve 1983 yılında Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. 

2000 yılı sonu itibariyle Dünya genelinde Dünya Miras Listesine kayıtlı 690 kültürel ya da doğal varlık bulunmaktadır. Bunların 530 tanesi kültürel/arkeolojik sit, 137 tanesi doğal sittir. 23 tanesi ise karma (kültürel/doğal) sittir. Her yıl gerçekleşen Dünya Miras Komitesi toplantıları ile bu sayı artmaktadır. Ülkemiz, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün sorumluluğu altında yürüttüğü çalışmalar neticesinde bugüne kadar Dünya Miras Listesine 9 adet varlığımızın alınmasını sağlamıştır.
Bu varlıklardan; İstanbul, Safranbolu, Boğazköy, Nemrut Dağı, Xanthos-Letoon, Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, Truva Arkeolojik Kenti kültürel, Pamukkale ve Göreme-Kapadokya hem kültürel, hem doğal miras olarak listeye alınmıştır.


Dünya Miras Listesindeki Doğal ve Kültürel Varlıklarımız


Sıra : 356 
Niteliği : Kültürel 
Varlığın Adı : İstanbul’un Tarihi Alanları 
Dünya Miras Listesine Alınma Tarihi : 6.12.1985


Sıra : 357 
Niteliği : Doğal / Kültürel 
Varlığın Adı : Göreme ve Kapadokya Milli Parkı 
Dünya Miras Listesine Alınma Tarihi : 6.12.1985


Sıra : 358 
Niteliği : Kültürel 
Varlığın Adı : Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası 
Dünya Miras Listesine Alınma Tarihi : 6.12.1985


Sıra : 377 
Niteliği : Kültürel 
Varlığın Adı : Hattuşaş (Boğazköy) 
Dünya Miras Listesine Alınma Tarihi : 28.11.1986


Sıra : 448 
Niteliği : Kültürel 
Varlığın Adı : Nemrut Dağı 
Dünya Miras Listesine Alınma Tarihi : 11.12.1987


Sıra : 484 
Niteliği : Kültürel 
Varlığın Adı : Xanthos-Letoon 
Dünya Miras Listesine Alınma Tarihi : 9.12.1988


Sıra : 485 
Niteliği : Doğal / Kültürel 
Varlığın Adı : Pamukkale – Hierapolis 
Dünya Miras Listesine Alınma Tarihi : 9.12.1988


Sıra : 614 
Niteliği : Kültürel 
Varlığın Adı : Safranbolu Şehri 
Dünya Miras Listesine Alınma Tarihi : 17.12.1998


Sıra : 849 
Niteliği : Kültürel 
Varlığın Adı : Truva Arkeolojik Kenti 
Dünya Miras Listesine Alınma Tarihi : 2.12.1998


Uygarlıkların beşiği olarak çok zengin bir kültürel ve tarihi mirasa sahip olan Ülkemizin bu zenginlikleri eşsiz doğal güzelliklerle de desteklenmektedir. 
Bir çok dünya ülkesi için 9 adet varlığın Dünya Miras Listesinde yer alması ülke ve dünya ölçeğinde sayısal olarak yeterli görülebilecekken, Türkiye’nin sahip olduğu zenginlikler dikkate alındığında bu sayının olması gerekenin çok altında olduğu açıktır. Tarihin her döneminde farklı uygarlıklara ev sahipliği yapmış olan Anadolu’daki bu uygarlıklara ait mimari ve yöresel çeşitlilikleri, farklı bölgeleri ve farklı kültürlerin tanıtımı ve yansıtılması açısından bu sayı yetersiz kalmaktadır. 
Dünya Miras Listesinde yer alan 9 varlığın yanısıra UNESCO Dünya Miras Endikatif (Geçici) Listesinde yer alan Efes ve Karain örenyerlerine ait adaylık dosyaları UNESCO Dünya Miras Merkezine gönderilmiştir. 
Diğer yandan Dünya Miras Listesinde daha fazla kültürel ve doğal varlıkla temsil edilebilmemiz için gerekli olan geçici liste (endikatif liste) UNESCO Genel Müdürü Mr. Koichiro Matsuura’ya bizzat sunulmuştur. Bu listede 2 doğal külterel alan, 2 kültürel peyzaj alanı, 12 kültürel varlık olmak üzere toplam 16 adet varlık bulunmaktadır. 
UNESCO Dünya Miras Merkezi’nce onaylanan bu listede yer alan varlıklara ilişkin dosyalar kapsamlı olarak hazırlanacak ve Dünya Miras Komitesinin onayına sunulacaktır. Bu aşama oldukça uzun bir süreç olup, Dünya Miras Merkezinin uygun görüşü ve ICOMOS (Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi) ve/veya IUCN (Uluslararası Dünya Doğayı Koruma Birliği) uzmanların yerlerinde inceleme yapmalarını takiben büro ve komitenin onayı ile Dünya Miras Listesine alınmaları mümkün olabilecektir. 
Liste hazırlanırken önerilen varlıkların, mimari, tarihi, estetik ve kültürel değerlerinin yanısıra ekonomik, sosyal, sembolik ve felsefi özellikleri de dikkate alınmıştır. Ülkemizde Dünya Miras Listesinde olması gerektiğini düşündüğümüz onlarca varlık bulunmakla birlikte UNESCO’ya taraf ülkelerin Dünya Miras Listesinde dengeli olarak yer almalarına önem verildiğinden, arzu edilenden daha az sayıda varlık bu aşamada geçici listede yer almaktadır. 
Amacımız; bu evrensel kültür değerlerimizin özellik ve güzelliklerin Dünyaya tanıtılması ve uluslararası katkılarla korunarak gelecek kuşaklara en iyi ve korunmuş şekilde aktarılmasıdır. 
Dünya Miras Merkezince 2000 yılı içinde onaylanan Geçici (Endikatif) Listede aşağıdaki varlıklarımız yer almaktadır.


1) Selimiye Cami ve Külliyesi (16. yy) 
2) Bursa ve Cumalıkız Osmanlı Kentsel ve Kırsal Yerleşimleri (13. yy. 15. yy) 
3) Konya Selçuklu Başkenti 
4) Alanya Kalesi ve Tersanesi 
5) Selçuk Kervansarayları Denizli – Doğubeyazıt Güzergahı (13. yy) 
6) Ishakpaşa Sarayı (17. yy) 
7) Harran ve Şanlıurfa Yerleşimleri (17. yy – 19. yy) 
8) Diyarbakır Kalesi ve Surları (12. yy) 
9) Mardin Kültürel Peyzaj Alanı (13. yy) 
10) Ahlat Eski Yerleşimi ve Mezar Taşları (12. yy – 13. yy) 
11) Sümela Manastırı (5. yy – 19. yy) 
12) Alahan Manastırı (7. yy) 
13) St. Nicholas Kilisesi (7. yy – 8. yy) 
14) St. Paul Kilisesi, St. Paul’s Kuyusu ve Çevresi 
15) Kekova 
16) Güllük Dağı – Termessos Milli Parkı


1- Selimiye Camii ve Külliyesi 
Yeri : Marmara Bölgesi 
Boylam : 260 34’ Doğu 
Enlem : 410 41’ Kuzey 
Kriter : a) i, ii, iii, iv, Kültürel 
Mimar Sinan’ın Ustalık Dönemi eseri ve mimarlık sanatının en görkemli örneklerinden biri olan Selimiye Camii ve Külliyesi 16. yy.’da Sultan III. Selim adına yaptırılmıştır. Ustalık, işçilik ve malzemesi ile Türk mermer işlemeciliğinin seçkin bir örneği olarak adaylık için önerilmektedir. 


2- Bursa ve Cumalıkızık Osmanlı Kentsel ve Kırsal Yerleşimleri 
Yeri : Marmara Bölgesi 
Boylam : 290 04’ Doğu 
Enlem : 400 12’ Kuzey 
Kriter : a) i, iii, iv, Kültürel 
İlk kez M.Ö. 200 yılında yerleşim görmüş olan Bursa, Roma ve Bizans dönemlerinden sonra Osmanlıların ilk başkenti olarak en görkemli yıllarını yaşamıştır. Osmanlıların ilk altı padişahı döneminde yapılmış olan 127 cami, 45 türbe, 34 medrese, 25 han, 37 hamam ve 14 imarethane ile Bursa Merkezi ve Osmanlıların Bursa’yı fethi sırasında lojistik destek görevi gören gelenekleri, geleneksel mimarisi ve yaşam biçimi ile Osmanlı köyü olarak yaşayan Cumalıkızık Köyü adaylık listesinde yer almaktadır. Özellikle Bursa İl merkezinin listede yer alması Türk-İslam mimarlığının dünyaya tanıtımı açısından da yararlı olacaktır. 


3- Konya Selçuklu Başkenti 
Yeri : Orta Anadolu Bölgesi 
Boylam : 320 30’ Doğu 
Enlem : 370 52’ Kuzey 
Kriter : a) i, ii, iv, Kültürel 
12. ve 13. yy’da Selçuklu Türklerinin başkenti olan Konya, Selçukluların Asya’dan getirdiği sanatsal öğelerin ve taş işçiliğinin en görkemli eserlerini barındırır. 
Konya Kalesi, Alaaddin Camii, Sırçalı Medrese ve birçok irili ufaklı camii ve mezar Konya’daki Selçuklu anıtlarının örnekleridir. Halen yaşayan bir kent olarak Selçuklu mimarisi, uygarlığı ve kültürel geleneklerinin tek örneğidir.


4- Alanya Kalesi ve Tersanesi 
Yeri : Akdeniz Bölgesi 
Boylam : 310 59’ Doğu 
Enlem : 360 32’ Kuzey 
Kriter : a) iii, iv, Kültürel 
Alanya’nın Helenistik dönemlere dek tarihlenen kalesi Roma, Bizans ve son olarak da Selçuklulara ev sahipliği yapmıştır. Kalede bulunan Selçuklu sarnıcı, Bizans Kilisesi, Sultan Sarayı ve Selçuklu hamamı kalıntıları geleneksel kent dokusuyla bütünleşmiştir. Tarihi Alanya Tersanesi ise Selçuklular tarafından yapılmış ve bugüne dek korunabilmiş tek tersane olma özelliğini taşımaktadır.


5- Selçuklu Kervansarayları (Denizli-Doğubeyazıt Güzergahı) 
Yeri : Güzergah Anadolu’da Batı-Doğu yönünde uzanmaktadır. 
Kriter : a) ii, iii, iv, Kültürel 
Orta Asya’daki göçebe Türk boylarının geleneksel yaşam biçiminden esinlenerek Selçuklu Dönemi kültür ve mimarisinde önemli bir yer tutmuş olan kervansaraylar ve hanlar en çok bu dönemde çeşitlenmiş ve Anadolu mimarisini de etkilemiştir. Ülkemizin sınırla dışında Asya’ya da uzanan bu güzergah üzerinde yer alan kervansaray ve hanlar Denizli-Doğubeyazıt kervan yolu örneklenerek Dünya Miras Listesine “Kültürel Peyzaj” olarak önerilmektedir.


Öneri Güzergahta Yer Alan Önemli Han ve Kervansaraylar


Akhan 
Pınarbaşı Han 
Eğridir Han 
Pınarpazarı Hanı 
Kantarcı Han 
Obruk Han 
Oklu Han 
Sultan Han (2) 
Akhan 
Ağzıkarahan 
Sünnetli Han 
Sikre Han 
Ertokuş Han 
Kireli Han 
Elikesik Han 
Kavak Han 
Kuruçeşme Han 
Altınapa Han 
Sadettin Han 
Zincirli Han 
Akbaş Han 
Öresin Han 
Han Camisi 
Sultan Han 
Şahruk Köprüsü Han 
Lala Kervansarayı 
Gedik Han 
Latif Han 
Mugar Han 
Cibci Han 
Pervane Han 
Kargı Han 
Köprüköyü Hanı 
Mamahatun Kervansarayı 
Hacı Bekir Han


6- İshak Paşa Sarayı 
Yeri : Doğu Anadolu Bölgesi 
Boylam : 440 08’ Doğu 
Enlem : 390 31’ Kuzey 
Kriter : a) i, iii, iv, Kültürel 
18. yy’da inşa edilen ve Topkapı Sarayı’nın küçük bir örneği olan İshak Paşa Sarayı taş oymacılığı ve bezemelerinde hanlar ve kervansaraylar güzergahı üzerinde yer alması nedeniyle İran’dan Anadolu Selçuklu devletine, Gürcistan’dan Kafkasya’ya kadar çok değişik kültürlerin izlerini taşımaktadır ve özellikleri ile Dünya Miras Listesine önerilmektedir.


7- Harran ve Şanlıurfa Yerleşimleri 
Yeri : Güney Doğu Anadolu Bölgesi 
Kriter : a) i, ii, iii, iv, Kültürel 
Peygamberler Şehri olarak bilinen Şanlıurfa, Yukarı Mezopotamya’nın bereketli ovalarında kurulmuş tarihi bir yerleşimdir ve yöresel mimari ve geleneksel taş işçiliğinin en güzel örnekleri olan çok sayıda tarihi, dini, resmi ve sivil mimari örnekleriyle bezenmiştir. 
Kentin güneyinde yer alan Harran ise tarihi şehir surları, geleneksel konik çatılı ker*** evleri ve birçok İslam alimini yetiştiren Harran İslam Üniversitesi ile benzersizdir.


8- Diyarbakır Kalesi ve Surları 
Yeri : Güney Doğu Anadolu Bölgesi 
Boylam : 400 14’ Doğu 
Enlem : 370 55’ Kuzey 
Kriter : a) i, iii, v, Kültürel 
Diyarbakır Kalesi 5.500 metre uzunluğundaki surları ile Dünyada Çin Seddi’nden sonraki en uzun ve en korunmuş şehir surları ve hala yaşattığı ortaçağ havası ile Dünya Miras Listesine önerilmektedir.


9- Mardin 
Yeri : Güney Doğu Anadolu Bölgesi 
Boylam : 400 44’ Doğu 
Enlem : 370 19’ Kuzey 
Kriter : a) ii, iii, iv, Kültürel (Kültürel Peyzaj Alanı) 
Doğal yapı ile insan etkileşimi sonucu ortaya çıkan taş mimarisinin benzersiz dini ve geleneksel yapılarını barındıran Mardin, bir ortaçağ kenti görünümüyle “kültürel peyzaj alanı” olarak Dünya Miras Listesine önerilmektedir. 
OpenDNS


10- Ahlat Eski Yerleşimi ve Mezar Taşları 
Yeri : Doğu Anadolu Bölgesi 
Boylam : 420 30’ Doğu 
Enlem : 380 45’ Kuzey 
Kriter : a) i, iii, Kültürel 
Van gölü kıyısında yer alan ve tarihi Urartulara kadar inen Ahlat yerleşimi ve Selçuklu dönemi taş işçiliği, inanışları ve yaşam biçimini en güzel şekilde yansıtan mezar taşları ve anıt eserleri ile Dünya Miras Listesine önerilmektedir.


11- Sümela Manastırı 
Yeri : Karadeniz Bölgesi 
Boylam : 390 02’ Doğu 
Enlem : 400 48’ Kuzey 
Kriter : a) i, iii, iv, Kültürel 
Altındere vadisi’nin dik yamaçlarında doğal yapı ile bütünleşen manastır kompleksi tasarım, malzeme, mimarlık ve işçilik açısından eşsiz bir yapı olarak adaylar arasında yer almaktadır.


12- Alahan Manastırı 
Yeri : Akdeniz Bölgesi 
Boylam : 320 31’ Doğu 
Enlem : 370 52’ Kuzey 
Kriter : a) i, iii, iv, Kültürel 
M.Ö. 5. yy başlarında yapıldığı bilinen ve doğal yapı ile bütünleşmiş olan Alahan Manastırı, bir manastır ve ona bağlı kilise ile müştemilat yapılarından oluşmakta ve malzeme, tasarım ve yapıdaki süslemeleri ile Bizans Dönemi dini mimarisinin ender örneklerinden biri olarak Dünya Miras Listesine önerilecek adaylar arasındadır.


13- St. Nicholas Kilisesi 
Yeri : Akdeniz Bölgesi 
Boylam : 360 7.5’ Doğu 
Enlem : 290 58’ Kuzey 
Kriter : a) iii, iv, Kültürel 
Milattan önce 5. yy’a ait bir Likya yerleşimi olan Myra antik kenti ve kentte yer alan St. Nicholas Kilise kompleksi ve farklı dönemlere ait yapılar barındıran Bizans dini mimarisinin önemli bir örneğidir


14- St. Paul Kilisesi, St. Paul Kuyusu ve Çevresi 
Yeri : Akdeniz Bölgesi 
Kriter : a) ii, iii, iv, Kültürel 
St. Paul’un doğum yeri olarak bilinen Tarsus St. Paul Kilisesi ve kuyusu ruhani bir merkez olarak mevcut geleneksel kent dokusu ile bütünleşmiş biçimiyle, Dünya Mirası endikatif listesindedir.


15- Kekova 
Yeri : Akdeniz Bölgesi 
Boylam : 290 53’ Doğu 
Enlem : 360 13’ Kuzey 
Kriter : a) i, iii, Doğal a) ii, iii, Kültürel 
Akdeniz Bölgesinde yer alan Kekova Adası, arkeolojik Üçağız ve Kaleköy yerleşmeleri ve adayı çevreleyen batık kentin yanısıra, gerek görsel, gerekse doğal özellikleriyle Dünya Miras Listesine aday olarak gösterilmektedir.


16- Güllük Dağı – Termessos Milli Parkı 
Yeri : Akdeniz Bölgesi 
Boylam : 300 30’ Doğu 
Enlem : 370 00’ Kuzey 
Kriter : a) ii, iii, v, Kültürel a) ii, iii, iv, Doğal 
Denizden yaklaşık 1050 m. yükseklikte Antalya’nın kuzeyinde dağlar arasında gizli Termessos (Güllük Dağı Milli Parkı) antik kenti, yerleşim biçimi, savunma sistemleri ile doğanın sunduğu olanakları en iyi şekilde kullanan kentlerden biridir. 
Güllük Dağı’nın dik yamaçları ise Güver Uçurumu ve tipik Akdeniz bitki örtüsünün yanısıra soyu tükenmekte olan hayvanları da barındıran özel bir bölgedir.
Puanlama:

1 yorum:

  1. Unesco mirasları türkiyedeki unesco mirasları türk unesco nedir anlamı unesco nerde nerede

    YanıtlaSil

Kayıtsız kullanıcılar anonim seçeneği ile yorum yapabilirler.Unutmayın yorumlarınız yönetici onayından geçecektir.